افزایش قدرت باروری مردان — مکمل افزایش شانس باروری
در این مقاله به بیان عوامل ناباروری در مردان، راه‌های افزایش قدرت باروری و معرفی مکمل افزایش شانس باروری می‌پردازیم.
علل ناباروری
علل ناباروری ممکن است مربوط به آقایان یا خانم‌ها یا هر دو باشد، و یا اینکه توجیه و دلیل مشخصی نداشته باشد (علل نامشخص یا ایدیوسینکراتیک).
حدود ۴۰ درصد از مشکلات بارداری مربوط به مردان می‌باشد که از علل آن می‌توان به مواردی همچون علل ژنتیکی، ناهنجاری‌های اندامی، بیماری‌های عفونی، اختلالات هورمونی، اختلالات مربوط به اسپرم و عوامل محیطی مانند آلودگی‌ها و استرس اکسیداتیو اشاره کرد. در ادامه به تفصیل به بررسی علل شایع ناباروری آقایان می‌پردازیم.
۱. اختلالات اسپرم
شایع‌ترین علت ناباروری در مردان ناشی از مشکلات مربوط به ساخت و رشد اسپرم می‌باشد.
رشد ناکافی اندام‌های تناسلی
این مورد با اختلال در رشد و تشکیل اندام‌های تناسلی مردانه در دوران بلوغ مرتبط است. در حالت عادی، حداقل یکی از بیضه‌های مرد باید عملکرد درست داشته باشد و به راحتی تستوسترون و سایر هورمون‌ها را برای تحریک و حفظ تولید اسپرم تولید کند.
مورفولوژی (شکل) غیرطبیعی
نداشتن شکل نرمال اسپرم‌ها باعث پایین آمدن شانس برخورد آنها با تخمک می‌شود.
مشکل تحرک اسپرم
اسپرم باید قادر به حرکت باشد تا بتواند به تخمک زن رسیده یا به آن نفوذ کند.
پایین بودن تراکم اسپرم‌ها (الیگواسپرمی)
تعداد کافی از اسپرم‌ها باید در مایع منی جهت موفقیت‌آمیز بودن باروری وجود داشته باشد. اگر تعداد اسپرم در مایع منی کم باشد، احتمال اینکه یکی از اسپرم‌ها بتواند تخمک زن را بارور کند کاهش می‌یابد.
از عواملی که می‌تواند منجر به تولید کم یا غیرطبیعی اسپرم شود باید به عفونت دوران کودکی (بیماری اوریون)، مشکلات کروموزومی (تستوسترون پایین)، بیماری‌های مزمن (نارسایی کلیه) و مصرف برخی داروها اشاره کرد. دلایل زیست‌محیطی مانند قرار گرفتن در معرض گرما، سموم و مواد شیمیایی نیز تولید اسپرم را کم می‌کند — برای مثال قرار گرفتن در معرض فلزات سرب‌دار، دوز بالای اشعه ایکس یا تشعشعات، افزایش حرارت و یا پوشیدن لباس‌های تنگ.
فقدان اسپرم (آزواسپرمی)
مشکلات ریشه‌ای که باعث عدم تولید یا عدم حضور اسپرم‌ها در مایع منی می‌شوند.
عوامل مربوط به سبک زندگی
سبک زندگی ناسالم و غلط نیز می‌تواند بر روی ناباروری مردان تأثیرگذار باشد.
استرس
استرس طولانی‌مدت باعث بروز عدم تعادل هورمونی شده و در نتیجه روی تعداد اسپرم‌ها تأثیر می‌گذارد.
اضافه وزن
مردانی که اضافه وزن دارند، بیشتر در خطر ناباروری هستند. کیفیت اسپرم در مردانی که چاق یا دارای اضافه وزن هستند نسبت به مردانی که وزن مناسبی دارند پایین‌تر است. کمبود وزن نیز می‌تواند کیفیت اسپرم مرد و در نتیجه قدرت باروری او را کاهش دهد.
اضافه وزن یا چاقی می‌تواند باعث تغییرات هورمونی شود که علاوه بر کاهش قدرت باروری، میل جنسی آنان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر این، مردانی که دارای اضافه وزن هستند بیشتر با مشکل در نعوظ و حفظ آن مواجه می‌شوند که مجموعه این عوامل با هم شانس پدر شدن را کاهش می‌دهند.
یک مطالعه نشان داد BMI بالا در مردان با تولید کم اسپرم، کاهش غلظت مایع منی، اختلال در مورفولوژی طبیعی اسپرم و کاهش تحرک آن همراه است. در این مطالعه پس از اجرای یک برنامه کاهش وزن ۱۴ هفته‌ای، افزایش تعداد کل اسپرم و حجم مایع منی در مردانی که قبل از آن دچار اضافه وزن بودند مشاهده شد.
الکل، مواد مخدر و تنباکو
الکل باعث کاهش تولید اسپرم در بدن می‌شود. همچنین مشکلات کبدی که به دلیل مصرف بیش از حد الکل به وجود می‌آیند، در ناباروری نیز تأثیرگذارند. مواد مخدر مانند کوکائین، ماری‌جوانا و موادی که باعث تحریک و رشد عضله می‌شوند نیز تولید طبیعی اسپرم را مختل می‌کنند. مردانی که مرتب سیگار می‌کشند بیش از دیگران به ناباروری حساس هستند.
۲. انزال رتروگراد
در این حالت که علائم آن ناشی از ادرار کدر و انزال خشک است، مایع منی در بدن به سمت عقب برمی‌گردد و به‌جای اینکه از آلت تناسلی مردانه خارج شود، وارد مثانه خواهد شد. در مشکل انزال رتروگراد، اعصاب و ماهیچه‌های مثانه هنگام ارگاسم بسته نمی‌شوند.
منی دارای اسپرم سالم است، اما به‌دلیل عدم حرکت در مسیر درست باید آن را از دلایل ناباروری مردان دانست. انزال رتروگراد در اکثر مواقع با جراحی، دارو و درمان سیستم عصبی برطرف می‌شود.
۳. انسداد
در مواقعی که لوله‌های انتقال‌دهنده اسپرم دچار انسداد شوند، مرد با مشکل ناباروری مواجه خواهد شد. عواملی همچون جراحی وازکتومی، عفونت‌های مداوم، نقص مادرزادی یا التهاب و تورم می‌تواند منجر به مسدودسازی آن ناحیه شود. در این حالت اسپرم هنگام انزال توانایی خارج شدن از بیضه‌ها و بدن را ندارد.
۴. مشکلات هورمونی
سطح هورمون‌های جنسی مردانه و تولید اسپرم‌ها توسط مجموعه‌ای از غدد و هورمون‌ها تنظیم می‌شود. اختلال در این روند را می‌توان علت ناباروری در مردان دانست. البته درصد کمی از ناباروری مردان به‌دلیل مشکلات هورمونی ایجاد می‌شود. دلایل ناباروری مردان ناشی از مشکلات هورمونی عبارتند از:
- اختلال در تولید هورمون لوتئینی (LH) و هورمون تحریک‌کننده فولیکول (FSH) توسط هیپوفیز
- کمبود تستوسترون
- افزایش سطح هورمون پرولاکتین — افزایش این هورمون باعث کاهش تولید اسپرم‌ها، میل جنسی یا ناتوانی جنسی می‌شود.
- پرکاری غده تیروئید
- کم‌کاری غده تیروئید — باعث کیفیت پایین اسپرم‌ها، تضعیف عملکرد بیضه و مختل شدن میل جنسی شده و فقط در ۱ درصد مردان نابارور دیده می‌شود.
- هایپرپلازی مادرزادی آدرنال — منجر به کاهش تعداد و تحرک پایین اسپرم‌ها و افزایش تعداد اسپرم‌های نابالغ خواهد شد. این وضعیت نیز فقط در ۱ درصد مردان نابارور دیده می‌شود.
۵. مشکلات جسمی
مشکلات جسمی را می‌توان یکی دیگر از مهم‌ترین علل ناباروری مردان دانست. این مشکلات در روند تولید اسپرم اختلال ایجاد می‌کنند یا مسیر پایین آمدن آن از بیضه‌ها تا نوک آلت تناسلی را مختل خواهند کرد. مشکلات جسمی معمولاً با تعداد کم اسپرم‌ها و یا مورفولوژی غیرطبیعی آن مشخص می‌شوند:
- بالا رفتن سن (بعد از ۴۰ سالگی)
- افزایش وزن (شاخص توده بدنی BMI بالای ۳۰)
- مصرف بیش از اندازه الکل، سیگار و مواد اعتیادآور — به‌دلیل وجود نیکوتین و کانابینوئید در بافت بیضه‌ها
۶. واریکوسل
واریکوسل به بزرگ شدن عروق داخل کیسه بیضه گفته می‌شود که باعث افزایش درجه حرارت بیضه‌ها و تأثیر بر تولید و کیفیت اسپرم می‌شود. این وضعیت ممکن است بر یک یا هر دو بیضه تأثیر بگذارد و باعث کاهش تعداد اسپرم و مورفولوژی غیرطبیعی اسپرم شود.
در این مشکل، خون‌رسانی به‌دلیل مسدود شدن مسیر انجام نخواهد شد و رشد اسپرم دچار آسیب می‌شود. بدین شکل خون از شکم وارد بیضه‌ها شده و آن را بیش از حد گرم می‌کند، و گرم بودن بیضه‌ها مانع از تولید کافی و سالم اسپرم می‌شود. خوشبختانه واریکوسل از بسیاری جهات قابل درمان است، اما موفقیت‌آمیزترین درمان‌ها شامل جراحی اصلاحی است.
۷. پیچ‌خوردگی بیضه‌ها
چرخش بیضه‌ها درون کیسه بیضه منجر به تورم شدید و انسداد خون‌رسانی به بیضه‌ها می‌شود که می‌تواند آسیب جدی به همراه داشته باشد. اگر برای درمان این مشکل جراحی اضطراری انجام نشود، ممکن است یک یا دو بیضه از دست بروند که این امر یکی از دلایل ناباروری مردان خواهد بود.
۸. عفونت‌ها و بیماری‌ها
اوریون، سل، بروسلوز، سوزاک، حصبه، آنفلوانزا، آبله و سفلیس می‌توانند باعث تحلیل رفتن بافت بیضه، تعداد کم اسپرم و تحرک پایین آنها شوند. برخی از بیماری‌های مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا نیز با انسداد اپیدیدیم یا لوله‌ها، علت ناباروری در مردان شناخته می‌شوند. این شرایط معمولاً با درمان‌های دارویی و جراحی درمان می‌شود.
نقش مکمل‌ها در بهبود باروری
دسته‌ای از اختلالات که مربوط به مشکلات تولید اسپرم و یا پایین بودن کیفیت آن هستند، جزء شایع‌ترین علل ناباروری در مردان می‌باشد که با تغییر سبک زندگی، مصرف داروها یا مکمل‌های درمانی و تغییر رژیم تغذیه‌ای قابل درمان می‌باشند؛ و به همین دلیل درمان آنها بسیار حائز اهمیت است.
امروزه با توجه به کمبود مواد معدنی و مغذی در رژیم‌های تغذیه‌ای بسیاری از افراد، استفاده از مکمل‌های تغذیه‌ای برای تأمین ویتامین‌ها و ریزمغذی‌های مورد نیاز جهت افزایش توانایی باروری توصیه می‌شود.
محصول آندروفرتی شامل طیف گسترده‌ای از مواد معدنی و مغذی همچون ال-کارنیتین، کوآنزیم Q10، ویتامین C، ویتامین E، فولیک اسید، زینک و سلنیوم است که با بهبود پارامترهای کیفی اسپرم‌ها باعث تقویت قوای باروری آقایان می‌شود. این محصول همچنین با تأمین آنتی‌اکسیدان‌های ضروری، از بدن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کند.
آندروفرتی محصولی تخصصی جهت افزایش توانایی باروری آقایان، به صورت ساشه با طعم پرتقال است که روزی ۲ نوبت مصرف می‌شود. این مکمل با کاهش آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو — که عامل افت کیفیت اسپرم‌ها هستند — مقابله کرده و با افزایش تولید و تحرک اسپرم‌ها و همچنین ارتقاء کیفیت آنها، احتمال باروری را بالا می‌برد.
آندروفرتی شامل چه ترکیباتی است؟
- طیفی از آنتی‌اکسیدان‌ها (کوآنزیم Q10، سلنیوم، ویتامین‌های E و C) جهت پیشگیری از آسیب به اسپرم‌ها و ارتقاء کیفیت آنها
- ال-کارنیتین جهت تقویت متابولیسم انرژی و افزایش تحرک اسپرم
- زینک جهت جلوگیری از آپوپتوز (مرگ سلولی) و شکست DNA
- فولیک اسید به منظور مقابله با عوامل کاهش‌دهنده تعداد و تحرک اسپرم‌ها
- ویتامین ب۱۲ به علت تأثیرگذاری در سنتز DNA و بلوغ اسپرم‌ها
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین تشخیص و تجویز پزشک نیست. برای بررسی علت ناباروری و انتخاب درمان مناسب، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
