راهنمای انتخاب و خرید شامپوی مناسب برای انواع مو (قسمت اول)

داشتن موهای سالم، نرم و درخشان، پوستی تمیز و بدون شوره، و موهایی که به راحتی به هم گره نمی‌خورند و هنگام تکان دادن سر مثل آبشار روی شانه‌ها می‌افتند — خصوصیات اصلی موهای سالم هستند که با انتخاب و خرید یک شامپوی مناسب میسر می‌گردد.

موهای سالم با انتخاب مناسب شامپو و نگهداری از آن

برای داشتن موهای سالم لازم است که علاوه بر سلامت کلی بدن و عدم ابتلا به بیماری‌ها، با انتخاب شامپوی مناسب به نگهداری و مراقبت از موی خود بپردازید.

برای داشتن حس نرم و مرطوب، اصطکاک بین موها و پوست باید کاهش یابد. شامپوها و نرم‌کننده‌ها محصولات اصلی در روتین مراقبت از موها هستند که با استفاده از ترکیبات مختلف، هدف خود را در بهبود حالت و سلامت موها مشخص می‌کنند.

در این مقاله به ترکیباتی که عموماً در شامپوها استفاده می‌شود پرداخته شده است تا با آگاهی یافتن از آنها بتوانید بهترین انتخاب را برای موهایتان داشته باشید.

واژه شامپو از کجا آمده است؟

کلمه شامپو اولین بار از هندوستان وارد زبان انگلیسی شده است؛ در آنجا کلمه «چامپو» به معنی فشار دادن یا ماساژ بوده و برای نشان دادن تمیز کردن موها و پوست از طریق ماساژ استفاده می‌شد. تمیز کردن موها همیشه یک وظیفه دشوار بوده است، به ویژه برای زنان که معمولاً موهای بلندتری دارند و نگهداری بیشتری باید از آنها داشته باشند.

شامپوی مدرن به شکلی که امروزه شناخته می‌شود، اولین بار در سال ۱۹۳۰ توسط کمپانی پروکتر و گمبل با نام تجاری درِن (Drene) به بازار معرفی شد. درِن اولین شامپویی بود که از سطوح فعال مصنوعی به جای صابون استفاده می‌کرد. این شامپو با فرمول جدیدی که موها را ابریشمی می‌کرد، تا سال ۱۹۷۰ در ایالات متحده تولید می‌شد.

هدف اصلی شامپو

هدف اصلی شامپو، حذف آلودگی‌ها و چربی از سطح تارهای مو و پوست سر است. همچنین شامپوها با داشتن بعضی ترکیبات می‌توانند از الکتریسیته ساکن جلوگیری کنند، براقیت ظاهری را بهبود دهند و محافظت را افزایش دهند.

موهای طبیعی مستعد وز، شکستگی و حتی خشکی بیش از حد هستند، اما شامپوی مناسب می‌تواند به مدیریت این مشکلات کمک کند. با این حال، ممکن است مواد موجود در برخی از آنها به مو و پوست سر آسیب برسانند و باعث شکستگی، خشکی و ریزش مو شوند. به همین دلیل مهم است که بدانید مواد موجود در محصولات مراقبت از موی خود چه هستند.

وقتی به قسمت ترکیبات یک شامپو نگاهی بیندازید، اولین ترکیب آب است؛ چرا که بیشترین ماده تشکیل‌دهنده شامپوها آب است. اما بعد از آب، ترکیبات دیگری می‌بینید که در ادامه به جزئیات آنها می‌پردازیم.

مواد شوینده (دترجنت‌ها)

شامپوها معمولاً شامل مواد شوینده مصنوعی یا سورفاکتانت‌ها به عنوان شوینده‌های اصلی هستند. سورفاکتانت‌ها ترکیبات دوقطبی هستند که از یک سر جاذب چربی (لیپوفیل) و از یک سر جاذب آب (هیدروفیل) هستند. قسمت‌های لیپوفیلی به چربی و آلودگی‌های چربی، و قسمت هیدروفیلی به مولکول‌های آب متصل می‌شود و این امکان را فراهم می‌کند که چربی را با استفاده از آب پاک کند.

پنج گروه مختلف مواد شوینده شامپو وجود دارد: آنیونیک، کاتیونیک، غیریونی و آمفوتریک. هر یک از این گروه‌ها ویژگی‌های مختلف تمیزکنندگی و نرم‌کنندگی مو را دارند.

برای یک شامپوی مناسب موهای چرب، مواد شوینده با ویژگی‌های قوی چربی‌زدایی انتخاب می‌شوند؛ اما اگر موها فر یا رنگ‌شده است، مواد شوینده ملایم برای زدودن چربی انتخاب می‌شوند.

شامپوهای مدرن شامل مخلوطی از سورفاکتانت‌ها هستند (معمولاً بین دو تا چهار نوع) که سطوح تمیزکنندگی بهینه را بر اساس نوع و نیاز مو فراهم می‌کنند: موهای معمولی، چرب، رنگ‌شده یا آسیب‌دیده. اولین ماده شوینده در لیست ترکیبات شامپو نشان‌دهنده تمیزکننده اصلی است که در بالاترین غلظت حضور دارد، و ماده شوینده دوم تمیزکننده فرعی است که برای جبران نقاط ضعف ماده شوینده اصلی به فرمول آن اضافه شده است.

مواد شوینده یونی با بار منفی (آنیونیک)

محبوب‌ترین سورفاکتانت‌ها برای برداشت چربی از پوست سر و مو هستند. با این حال، موهای بیش از حد تمیزشده، خشن، خشک و با ظاهری پف‌آلود هستند. در میان آنها رده‌های مختلفی از مواد شوینده با ویژگی‌های انتخابی خاص موجود هستند.

لاوریل‌سولفات‌ها

پرکاربردترین تمیزکننده که به خوبی در آب سخت و نرم عمل می‌کنند و به راحتی شسته می‌شوند. تمیزکننده‌هایی عالی هستند که معمولاً در شامپوهای مخصوص موهای چرب استفاده می‌شوند. به خاطر خشک کردن موها، انتخاب دقیق ماده شوینده فرعی و استفاده احتمالی از عامل نرم‌کننده همیشه به عنوان بخشی از فرمولاسیون شامپو لازم است.

مثال‌هایی از این رده عبارتند از: سدیم لاوریل سولفات، تری اتانول آمین لاوریل سولفات و آمونیم لاوریل سولفات.

لاوریت‌سولفات‌ها

نوع دیگری از مواد شوینده عالی هستند که برای موهای معمولی تا خشک مفیدند. مثال‌های این رده شیمیایی عبارتند از: سدیم لاوریت سولفات، تری اتانول آمین لاوریت سولفات و آمونیم لاوریت سولفات.

سارکوزین‌ها

تمیزکننده‌های ثانویه هستند، زیرا به اندازه کافی چربی را از موها برداشت نمی‌کنند. در لیست مواد تمیزکننده به عنوان ماده دوم یا سوم قرار دارند، اما به عنوان عوامل نرم‌کننده عالی در شامپوهای نرم‌کننده و شامپوهای موهای خشک استفاده می‌شوند. مثال‌ها عبارتند از: لاریل سارکوسین و سدیم لاریل سارکوزینات.

سولفوسوکسینات‌ها

مواد شوینده قوی که معمولاً به عنوان سورفاکتانت فرعی در شامپوهای مناسب موهای چرب استفاده می‌شوند. مثال‌ها عبارتند از: دی سدیم اولئامین سولفوسوکسینات و سدیم دی اکتیل سولفوسوکسینات.

مواد شوینده یونی با بار مثبت (کاتیونیک)

بر خلاف مواد شوینده یونی منفی، آنها دارای یک گروه قطبی با بار مثبت هستند. این مواد کمترین قابلیت شستشو را دارند و با مواد شوینده یونی منفی سازگاری ندارند که از کارایی آنها می‌کاهد. با این حال، در ایجاد نرمی بی‌نظیرند و به عنوان شامپوی روزانه برای موهای آسیب‌دیده استفاده می‌شوند.

مثال‌ها عبارتند از: استر آمین بلندزنجیر، آمونیو استرها و کلردی استیل تریمتیل آمونیوم.

با ما همراه باشید تا در قسمت دوم این مقاله به ادامه این مطلب بپردازیم — نرم‌کننده‌ها، کف‌کننده‌ها، تنظیم‌کننده‌های pH و مواد افزودنی خاص.